jeff Bezos!
Jeff Bezos waa aasaasaha shirkadda weyn ee Amazon, laakiin jidka uu ku gaaray guushan ma ahayn mid fudud. Wuxuu ka bilaabay hal fikrad oo uu ku dhiirraday, taasoo ku hareeraysnayd caqabado dhaqaale, shaki suuq, iyo tartamayaal waaweyn.
- Caqabadda Bilowga: Go’aankii Khatarta lahaa
Sannadkii 1994-kii, Jeff Bezos wuxuu ahaa madax-ku-xigeen ka tirsan shirkad maalgashi oo ku taal Wall Street, oo mushahar iyo mustaqbal hufan lahayd. Wuxuu arkay xog muujinaysa in adeegsiga internet-ka uu ku korayo heer aan caadi ahayn (qiyaastii 2,300 boqolkiiba sannadkiiba).
- Fikradda: Bezos wuxuu go’aansaday inuu ka faa’iidaysto fursaddan isagoo dhisaya dukaanka ugu weyn ee iibka buugaagta ee internetka. Sababta uu buugaagta u doortay waxay ahayd inay yihiin badeecad aan u baahnayn in la arko ka hor inta aan la iibsan, iyo inay jiraan in ka badan 3 milyan oo buug oo aan dhammaantood ku jiri karin dukaan caadi ah.
- Khatarta Qaadashada: Bezos wuxuu lahaa laba doorasho: inuu ku sii jiro shaqadiisa mushaharka badan leh (Regret Minimization Framework) ama inuu khatar galo. Wuxuu doortay inuu ka tago shaqadiisii, kuna guuro Seattle, halkaas oo uu ganacsiga ka bilaabay garaash yar oo gurigiisa ah. Wuxuu doorbiday inuusan ka shallaayin fursad uu seegay mustaqbalka, halkii uu ka shallayn lahaa inuu khatar galo.
- Caqabadda Horumarka: Ka-hortagga Tartamayaasha Waaweyn
Markii Amazon bilaabatay, ma aysan ahayn shirkadda kaliya ee iibisa buugaagta. Waxaa jiray dukaamo waaweyn oo caan ah sida Barnes & Noble iyo Borders oo suuqa xukumi jiray.
- Xeeladda ‘U-dhaqaaqid Degdeg ah’: Bezos wuxuu ogaa inuu ku guulaysan karo oo kaliya haddii uu si degdeg ah u koro oo uu suuqa gacanta ku dhigo. Halkii uu faa’iido degdeg ah raadin lahaa, wuxuu xoogga saaray inuu siiyo macaamiisha waxyaabo ka qiimo badan lacagta.
- Falanqaynta Xogta: Waxay siiyeen macaamiisha fursad ay ku qoraan faallooyin (Reviews) oo ku saabsan buugaagta, wax taas oo aan jirin dukaamadii caadiga ahaa. Tani waxay dhistay kalsoonidii macaamiisha (Customer Trust).
- Caqabaddii Lacagta: Sanadihii ugu horreeyay, Amazon ma aysan samayn faa’iido (Profit). Waxay lacag badan gelinayeen dhismaha nidaamka (warehouses, software), taasoo maalgashadayaal badan ka shakii galisay. Bezos wuxuu si adag ugu dooday in korriinku ka muhiimsan yahay faa’iidada muddada gaaban, waayo suuqa internetku wuxuu ahaa mid u baahan in la hantiyo.
- Ficilkii Barnes & Noble: Markii Barnes & Noble ay arkeen guusha Amazon, waxay fureen dukaankoodii internetka, waxayna xitaa kiis dacwad ah ku fureen Amazon, iyagoo ku eedeeyay inuu iibiyey waxyaabo aan ku jirin dukaankiisa. Bezos wuu adkaystay, wuxuuna sii waday inuu diiradda saaro macaamilka.
- Caqabadda Mustaqbalka: Ka Bixidda Buugaagta
Qodobka ugu muhiimsan ee guusha Amazon ma ahayn iibinta buugaagta, balse wuxuu ahaa nidaamkii ay ku dhisteen iibinta buugaagta. Bezos wuxuu go’aansaday in Amazon aysan ahayn “dukaanka buugaagta”, balse ay tahay “Shirkadda Tignoolajiyada ee Dhexdhexaadiyaasha” (Intermediary Technology Company).
- Is-beddelka (Pivot): Sanadkii 1998-kii, Amazon waxay bilowday iibinta muusiga iyo fiidiyowyada. Tani waxay caddaysay in nidaamka ay dhiseen uu shaqayn karo badeecad kasta.
- Mabda’a ‘Macaamilka Kowaad’ (Customer Obsession): Go’aamada oo dhan ee Amazon waxay ku saleysnaayeen waxa macaamilku rabo (waqti gaaban oo la helo, qiimo jaban, doorasho ballaaran). Wuxuu yiri, “Kaliya waxaan ogahay in aysan jiri doonin macaamiisha isbeddel ku samaynaya inay doonayaan qiimo jaban, doorasho ballaaran, iyo gaarsiin degdeg ah. Waa waxyaabaha aan ka shaqeyn karno toban sano oo soo socota.”
- Amazon Web Services (AWS): Caqabaddii ugu weynayd ee gudaha ahayd waxay ahayd dhibaatooyinka ay ka qabeen maareynta tignoolajiyada gudaha. Halkii ay shirkad dibadda ah ka iibsan lahaayeen xal, waxay dhiseen xalkooda (infrastructured-ka internetka), ka dibna waxay u fureen adduunka si ay u isticmaalaan. AWS ayaa noqotay qaybta ugu faa’iidada badan ee Amazon, taasoo caddaysay awoodda Is-wada-shaqaynta Nidaamka (System Leverage).
Gunaanad
Sheekada Jeff Bezos waxay muujinaysaa in guusha weyn ay ka timaado dhiirranaan lagu qaado khatar caqli gal ah, faham qoto dheer oo ku saabsan kobaca internetka, iyo adkaysi lagu dhisayo nidaam heer sare ah inkastoo ay jiraan caqabado dhaqaale iyo tartamayaal waaweyn. Caqabado badan ayuu la kulmay, laakiin mid kasta wuxuu u arkay fursad uu wax ku barto oo uu nidaamka ku hagaajiyo.