Nabigeenna Muxammad (N.N.K.H) — Qofkii Ugu Saameynta Badnaa Taariikhda Aadanaha
Nabigeenna Muxammad (N.N.K.H) waa qofkii ugu saameynta badnaa taariikhda aadanaha. Ilaahay ayaa u doortay risaaro caalami ah, wuxuuna ugu yeeray “Naxariis loo diray caalamka.” Wuxuu soo maray imtixaanno aad u adag, kuwaas oo ka dhigay akhlaaqdiisa, dulqaadkiisa, iyo cibaadadiisa tusaalaha ugu sarreeya ee bani’aadamku ku daydo ilaa maanta.
Qoraalkan wuxuu soo bandhigayaa guudmar kooban oo ku saabsan seeradiisa, ibtilooyinkiisa, guulihiisa, iyo sababaha ka dhigay hoggaamiyaha ruuxi ee ugu saamaynta badan dunida.
Qur’aanku Muxuu Ka Yiri Nabiga ﷺ?
Ilaahay wuxuu ka marag kacay in Nabigu yahay naxariis loo diray dhammaan makhluuqaadka:
﴿وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ﴾
“Kuma aanan soo dirin wax kale mooyee inaad noqoto naxariis loo diray caalamka.”
(Al-Anbiyaa: 107)
Aayaddani waxay muujinaysaa in jiritaankiisa, sharcigiisa, iyo akhlaaqdiisu ay naxariis u yihiin Muslim iyo gaalba, bini’aadam iyo makhluuq kaleba.
Sidoo kale Ilaahay wuxuu ku sifeeyay qalbi jilicsan iyo dabeecad naxariis leh:
﴿فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ﴾
“Naxariis Alle darteed ayaad ugu noqotay jilicsan.”
(Aal-Cimraan: 159)
Tani waxay muujinaysaa in guushiisu ku timid akhlaaq iyo naxariis, ee aysan ku iman qasab iyo xoog keliya.
Guudmar Kooban oo Noloshiisa ah
Nabigu wuxuu ku dhashay Makka qiyaastii sanadkii 570 Miilaadi, isagoo agoona ah. Aabbihiis Cabdullaahi wuu geeriyooday ka hor dhalashadiisa, hooyadiis Aamina-na wuu waayay isagoo yar. Wuxuu ku barbaaray gacanta awoowgiis iyo adeerkiis Abuu Daalib.
Intii ka horreysay nebinnimada, wuxuu caan ku ahaa daacadnimo iyo kalsooni, waxaana loo yiqiin “As-Saadiqul Amiin.”
Markuu gaaray afartan jir, Jibriil ayaa ugu yimid godka Xiraa, halkaas oo uu ku helay aayadihii ugu horreeyay ee Qur’aanka. Taasi waxay noqotay bilowgii isbeddel weyn oo taariikhda aadanaha beddelay.
Dhibkii iyo Ibtilooyinkii uu Soo Maray
Rasuulka (N.N.K.H) wuxuu wajahay:
- Diidmo
- Jees-jees
- Cadaadis
- Jirdil loo geystay asxaabtiisa
Saxaabada sida Bilaal (RC) ayaa la siliciyay si ay diinta uga noqdaan.
Sanadkii loo yaqaan “Sanadkii Murugada”, waxaa geeriyooday Khadiija (RC) iyo Abuu Daalib, kuwaas oo ahaa tiirarkiisii ugu weynaa.
Ibtilaada ugu weyn waxay ahayd Hijradii Makka, isagoo ka tagay magaaladii uu jeclaa, kuna hijrooday Madiina si uu diinta u badbaadiyo. Hijradani waxay dhidibada u taagtay dowladdii Islaamka ee ugu horreysay.
Xadiis ayaa sheegay:
“Dadkii ugu imtixaanka badnaa waa anbiyada.”
Tani waxay baraysaa in hoggaamiyeyaasha Alle doortay ay maraan tijaabooyin waaweyn.
Guulihiisa iyo Akhlaaqdiisa
Dagaalladii waaweynaa sida Badr, Uhud, iyo Khandaq waxay muujiyeen geesinimo, tawakkul, iyo sabir. Dagaalkii Badr wuxuu noqday guul mucjiso ah oo Qur’aanku xusay.
Markii Makka la furay, Nabigu ma uusan aargudan, balse wuxuu ku dhawaaqay cafis guud, isagoo yiri:
“Idinkana waan idiin cafiyay.”
Akhlaaqdiisu waxay ahayd guushiisa ugu weyn. Wuxuu isku simay qabiilo, muhaajiriin iyo ansaar, wuxuuna baray in karaamada qofku ku xirnaato taqwo, ee aysan ku xirnayn maal ama nasab.
Xadiis caan ah ayuu yiri:
“Waxaa la ii soo diray inaan dhammeystiro akhlaaqda wanaagsan.”
Sababta uu u Noqday Qofka Ugu Saameynta Badan
1. Risaaro Caalami ah
Nabigu waxaa loo soo diray dhammaan dadka iyo jinka:
﴿إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا﴾
“Waxaan ahay Rasuulkii Eebbe ee dhammaantiin loo soo diray.”
2. Diin Isku Dheellitiran
Islaamku wuxuu isku daraa:
- Cibaado
- Akhlaaq
- Qoys
- Bulsho
- Sharci
- Ruuxnimo
Tani waxay ka dhigtay Nabiga hoggaamiye diini ah iyo mid bulsho labadaba.
3. Saameyn Sii Jirta ilaa Maanta
Malaayiin Muslimiin ah ayaa maalin walba ku dayda:
- Akhlaaqdiisa
- Sunnadiisa
- Hab-nololeedkiisa
Xadiis ayaa tilmaamay:
“Kuwa idiinka khayr badan waa kuwa idiinka akhlaaq wanaagsan.”
Gabagabo
Nolosha Nabiga (N.N.K.H) waa safar ka bilaabmay agoon sabool ah, kuna dhammaaday Rasuul caalami ah oo beddelay taariikhda aadanaha.
Wuxuu noqday naxariis, hoggaamiye, macallin, iyo tusaale nool oo bani’aadamku ku daydo ilaa Qiyaamaha.
Sidaas darteed, taariikhdu waxay u aqoonsatay qofka ugu saameynta badan ee abid noolaa.