Hordhac
Qur’aanku waa kalimadda Alle ee ugu sharafta badan, waana isha ugu weyn ee hanuunka, iftiinka, xigmadda iyo barakada. Waa Kitaab hagaya aadanaha dhammaan dhinacyada nolosha — diinta, anshaxa, cilmiga, cadaaladda iyo tarbiyadda nafta. Muslimka Qur’aanka la nool ma aha qof caadi ah; waa qof qalbigiisu nool yahay, maskaxdiisuna hanuunsan tahay, noloshiisuna ku dhisan tahay Alle ka cabsasho iyo camal suuban.
Akhriska Qur’aanku waa cibaado gaar ah oo isu keenta ajarka, barakada, daaweynta qalbiga iyo guusha adduun iyo aakhiraba.
Qur’aanka — Kitaabka Hanuunka iyo Barakada
قال الله تعالى:
كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ
(ص: 29)
Tarjumid:
“Kani waa Kitaab aan kuu soo dejinnay oo barako leh, si ay uga fakaraan aayaadkiisa, kuwa caqliga lehna ay waano uga qaataan.”
Qur’aanku ma aha buug la akhriyo oo keliya, balse waa buug lagu noolaado, lagu xukumo, lana fahmo si nolosha loo toosiyo.
Fadliga Akhriska Qur’aanka — Sunnada Nabiga ﷺ
قال رسول الله ﷺ:
مَنْ قَرَأَ حَرْفًا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ فَلَهُ بِهِ حَسَنَةٌ، وَالْحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا
(رواه الترمذي)
Tarjumid:
“Qofkii akhriya hal xaraf oo ka mid ah Kitaabka Alle wuxuu helayaa hal xasana, xasanaduna waxay labanlaabantaa toban laab.”
Tani waxay muujinaysaa in Qur’aanka akhriskiisu yahay ganacsi aakhiradeed oo faa’iido badan.
Abaalmarinta Qofka Qur’aanka Akhriya Xaalad Kasta
قال النبي ﷺ:
الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَهُوَ مَاهِرٌ بِهِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ، وَالَّذِي يَقْرَأُهُ وَيَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ لَهُ أَجْرَانِ
(متفق عليه)
Tarjumid:
“Qofka Qur’aanka si wanaagsan u akhriya wuxuu la jiri doonaa malaa’igta sharafta leh, qofka si dhib ah u akhriyana wuxuu helayaa laba ajar.”
Tani waxay dhiirrigelinaysaa qof kasta, xitaa kan bilowga ah.
Qur’aanku Waa Dawo Qalbiyada iyo Nafaha
قال الله تعالى:
وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ
(الإسراء: 82)
Tarjumid:
“Waxaan Qur’aanka ka soo dejinnay waxa dawo iyo naxariis u ah mu’miniinta.”
Qur’aanku wuxuu daaweeyaa:
- Murugada iyo walbahaarka
- Welwelka iyo niyad-jabka
- Qalbiga qallafsanaan
- Shaki iyo jahawareer
Ibnul Qayyim (RC) wuxuu yiri:
“Ma jiro dawo qalbi ka waxtar badan Qur’aanka.”
Qur’aanku Waa Sababta Sharaf iyo Karaamo
قال النبي ﷺ:
إِنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِينَ
(رواه مسلم)
Tarjumid:
“Alle wuxuu Qur’aankan ku kor u qaadaa qoom, wuxuuna ku hoos u dhigaa kuwo kale.”
Cumar bin Khaddaab (RC) wuxuu yiri:
“Annagu waxaan nahay qoom Alle Qur’aanka ku sharafeeyay; haddii aan sharaf kale raadino, wuu na dullaynayaa.”
Qur’aanku Waa Hagaha Anshaxa iyo Akhlaaqda
قال الله تعالى:
إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ
(الإسراء: 9)
Tarjumid:
“Hubaal Qur’aankani wuxuu ku hanuuninayaa jidka ugu toosan.”
Qur’aanku wuxuu dhisaa akhlaaq sare sida:
- Run sheegid
- Cadaalad
- Xishood
- Dulqaad
- Wanaag waalidka
- Naxariis dadka
Dabeecadda Nabiga ﷺ iyo Qur’aanka
Markii Caa’isha (RC) la weydiiyay dabeecadda Nabiga ﷺ, waxay tiri:
كَانَ خُلُقُهُ الْقُرْآنَ
Tarjumid:
“Dabeecaddiisu waxay ahayd Qur’aan.”
Taasi waxay muujinaysaa in Qur’aanku yahay qaabka ugu sarreeya ee tarbiyadda nafta.
Qur’aanku Waa Shafeecada Maalinta Qiyaamaha
قال رسول الله ﷺ:
اقْرَؤُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ شَفِيعًا لِأَصْحَابِهِ
(رواه مسلم)
Tarjumid:
“Akhriya Qur’aanka, maxaa yeelay wuxuu iman doonaa Maalinta Qiyaamaha isagoo u shafeeca dadka lahaa.”
Qur’aanku wuxuu noqonayaa:
- Saaxiib qabriga
- Nuur Qiyaamaha
- Difaac Jahannamo
Hadalladii Saxaabada iyo Taabiciinta ee Qur’aanka
Cali bin Abi Daalib (RC):
“Qur’aanku waa hodantinimo aan dhammaanayn, iftiin aan bakhtiyin, iyo hanuun aan dhammaan.”
Cabdullaahi bin Mascuud (RC):
“Qofkii doonaya cilmiga hore iyo kan dambe, ha ku raadiyo Qur’aanka.”
Xasan Al-Basri (RC):
“Kuwa Qur’aanka la nool waa dadka Alle ugu sharafta badan dhulka.”
Imaam Shaafici (RC):
“Qofkii Qur’aanka barto, sharaf iyo karaamo ayaa la siiyaa.”
Qur’aanka iyo Barakada Nolosha
قال الله تعالى:
وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
(الأعراف: 96)
Tarjumid:
“Haddii dadka magaalooyinku iimaan lahaayeen oo Alle ka cabsadaan, Waxaan u furi lahayn barakooyinka samooyinka iyo dhulka.”
Qur’aanka iyo Tarbiyadda Jiilka
Jiilka Qur’aanka lagu barbaariyo waa jiil:
- Akhlaaq wanaagsan leh
- Amaan iyo masuuliyad leh
- Ilaaliya diinta
- Dhisi kara ummad sharaf leh
Salafku waxay carruurta ku bilaabi jireen xifdinta Qur’aanka ka hor cilmiga kale.
Sida Qur’aanka Looga Faa’iideysto Si Sax ah
- In si joogto ah loo akhriyo
- In la fahmo macnaha
- In lagu camal falo
- In lagu celceliyo
- In ikhlaas Alle loo sameeyo
قال الله تعالى:
كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ
(إبراهيم: 1)
Tarjumid:
“Kani waa Kitaab aan kuu soo dejinnay si aad dadka uga bixiso mugdiga una geliso nuurka.”
Gunaanad
Qur’aanka akhriskiisu waa nolol, iftiin, dawo, sharaf iyo jidka badbaadada adduun iyo aakhiraba. Qofka Qur’aanka la nool wuxuu helayaa qalbi nool, akhlaaq wanaagsan, himilo sare, iyo rajada Jannada.
Alle ha nagu ka dhigo dadka Qur’aanka la nool, kuwa lagu yiraahdo:
إِنَّ أَهْلَ الْقُرْآنِ هُمْ أَهْلُ اللَّهِ وَخَاصَّتُهُ
Tarjumid:
“Dadka Qur’aanka waa dadka Alle iyo kuwa u gaarka ah.”